Wat beoogt de Schrijfakademie?
De Schrijfakademie is een initiatief van alle universitaire opleidingen Nederlandse taal en cultuur, middelbare schooldocenten en uitgeverijen en schrijversorganisaties. De Schrijfakademie beoogt leerlingen te stimuleren:

  • creatief te denken door de uitdrukkingsmogelijkheden van de Nederlandse taal te verkennen;
  • vanuit dat creatieve denken te leren schrijven in elk denkbaar genre (van een Instagram gedicht tot een profielwerkstuk, en van een zeer kort verhaal tot een journalistiek artikel);
  • meer geoefende lezers te worden, dat wil zeggen lezers die de uitdrukkingsvermogens van anderen herkennen en voor hun eigen creatieve denkproces kunnen gebruiken.

De Schrijfakademie bestaat sinds de zomer van 2019, maar is nog volop in ontwikkeling. Dat betekent enerzijds dat het aantal oefeningen op de site nog beperkt is, anderzijds dat we graag in contact komen met partners die mee willen helpen met de ontwikkeling van wat er is. Dat kan door te mailen met Els Stronks (Universiteit Utrecht). Wil je zelf een oefening aanleveren, vind je hier tips om een oefening te maken.

Hoe werkt de site?
De site van de Schrijfakademie is een online platform waar leerlingen oefeningen vinden die hen helpen:

  • technisch beter te schrijven (‘Vingeroefeningen’);
  • hun eigen stijl en inhoud te vinden (‘Stemoefeningen’);
  • hun schrijfwerk op te poetsen en publiek te vinden (‘Shine!’).

Alle oefeningen zijn per genre geordend, elke oefening traint een specifieke techniek (personage, plot, perspectief etc.). Elke oefening is zowel een schrijf- als leesoefening: leerlingen lezen bestaande teksten in het genre waarmee ze oefenen om hun eigen schrijfwerk te verbeteren. In elke oefening worden criteria aangereikt waarmee de leerling kan beoordelen en verbeteren wat hij/zij maakte. Als leerlingen tegelijkertijd dezelfde oefening doen, kunnen ze evaluaties ook uitwisselen.

Daarna is het mogelijk rond te dwalen in de Schrijfakademie, en in willekeurige volgorde oefeningen te maken. Aan het begin van elke oefening hebben de leerlingen de gelegenheid een korte uitleg te lezen over het verband dat we leggen tussen lezen, schrijven, genres en techniek. Die uitleg één keer doornemen – samen met de docent – is sterk aan te raden. Om elk genre zo goed mogelijk te leren schrijven, leren leerlingen zoveel mogelijk technieken in zoveel mogelijk genres gebruiken. Dat hoeft niet in een vaste volgorde: opbouw in niveau vindt plaats omdat de uitwerking van de oefening steeds beter wordt en ook het vermogen van de leerling om zichzelf te beoordelen en te verbeteren zal toenemen. Bij de leesopdrachten wordt waar mogelijk wel rekening gehouden met niveauverschillen. We geven er dan steeds twee (voor onderbouw en bovenbouw).

Hoe werkt het op school?
Schrijven leer je door te oefenen en jezelf beter te gaan evalueren, maar ook door begeleiding van een docent. Die docent kunnen we online nog niet bieden. De Schrijfakademie biedt vooralsnog alleen oefeningen, de interactie tussen docent en leerling(en) moet plaatsvinden op de eigen school. Hieronder hebben we tips verzameld, onder andere op basis van ervaringen met docenten met wie we de Schrijfakademie ontwikkelden, waarmee iedere docent een dependance van de Schrijfakademie op de eigen school kan inrichten. Externe partijen zoals schrijfopleidingen en schrijfdocenten die daarbij kunnen helpen, zijn hieronder ook te vinden.

De Schrijfakademie is ontwikkeld in samenwerking met de Akademie van Kunsten van de KNAW. Die organiseerde in het najaar van 2018 en voorjaar van 2019 twee landelijke discussiebijeenkomsten waarin het idee van de Schrijfakademie vorm kreeg. Tijdens die tweede bijeenkomst deden ook docenten verslag die in 2018-2019 al ervaringen opdeden met het inrichten van een Schrijfakademie op de eigen school. Er is een verslag van die avond gemaakt: Een schrijfacademie op school; Hoe werkt dat?. De belangrijkste conclusies zijn dat:

1. de organisatievorm van de Schrijfakademie op een school moet passen bij de ambities en inrichting van die school. Dat betekent dat een lokale dependance van de Schrijfakademie vele vormen aan kan nemen. Er zijn er door de docenten die al experimenteerden al drie gevonden:

      • de Schrijfakademie als oefenschool voor de schoolkrantredactie (voor meer informatie, mail met: Marian Kleverkamp, De Werkplaats, Bilthoven);
      • de Schrijfakademie als doorlopende leerlijn schrijfvaardigheid (voor meer informatie, mail met Bianca Graat, Metis Montessori Lyceum, Amsterdam en Emile Heussen, docent Nederlands Hyperionlyceum, zie de methode voor vwo 4 die hij ontwikkeld heeft;
      • de Schrijfakademie als excellentieprogramma (voor meer informatie, mail met Theo Calis, Vechtstede College, Weesp).

2. schrijfonderwijs in een veilige leeromgeving plaats moet vinden.

Er zijn in Nederlands heel veel deskundigen die zich met schrijfonderwijs bezig houden: schrijfcoaches, vakdidactici, uitgevers, maar ook schrijvers zelf. Hieronder geven we een overzicht van personen en organisaties die zich hebben aangesloten bij de Schrijfakademie. Aan hen kan advies worden gevraagd bij de vormgeving van de dependance van de Schrijfakademie op de eigen school.

Daniël Janssen en Lucas van der Deijl, Schrijven voor de wetenschap. Bussum: Countinho, 2019.

Bart van der Leeuw en Theun Meestringa, Genres in schoolvakken. Taalgerichte didactiek in het voortgezet onderwijs. Bussum: Countinho, 2014.

Suzanne van Norden, Iedereen kan leren schrijven. Schrijfplezier en schrijfvaardigheid in het basisonderwijs. Bussum: Countinho, 2018.

Akademie van Kunsten, Een schrijfacademie op school; Hoe werkt dat?. Amsterdam, KNAW, 2019.