Domein: Taal

Een boek is een bouwwerk van taal. Een gesprek ook. Maar hoe zit zo’n bouwwerk in elkaar? Spelling en grammatica zijn belangrijk natuurlijk, maar er is meer: mooie zinnen maken, spannende woorden kiezen, op het juiste moment een grapje of een cliffhanger. Het is vooral een kwestie van veel doen en uitproberen. In dit domein onderzoek je wat taal is, hoe je ermee kunt bouwen, en wat je ermee gedaan kunt krijgen.

  • Dichterlijke opsommingen

    Als schrijver kun je gebruik maken van een opsomming (ook wel: enumeratie). Een opsomming is niet meer dan een rijtje met dingen die volgens jou, als schrijver, bij elkaar horen. Maar je kunt er de lezer erg mee sturen. Stel, je schrijft: ‘appelsap, pasta, tomaten, waspoeder, schoenveter’. Allemaal dingen die je kunt kopen in de…

    Lees meer

    Taalleemte

    Als je zelf meer dan één taal goed spreekt, heb je vast eens een zogenaamde taalleemte opgemerkt. Een taalleemte is een gat in een taal: iets waar die taal geen woord voor heeft. Heel vaak is dat iets een gevoel. Taalleemten zorgen er vaak voor dat mensen die andere talen spreken, elkaars gevoelens niet zo goed…

    Lees meer

    Versificeren

    Teksten kunnen grofweg twee vormen hebben. Namelijk poëzie (met versregels, zoals bijvoorbeeld een gedicht of een lied). En proza (alle andere teksten, namelijk teksten die geen versregels hebben). Als schrijver word je beter als je met beide vormen uit de voeten kunt. In deze oefening oefen je daarom om poëzie van proza te maken. Dat…

    Lees meer

    Reclametaal

    Welke reclameteksten ken jij uit je hoofd? En ken je zo omdat je ze heel sterk vindt, of juist irritant en waardeloos? Reclametaal heeft iets speciaals, ook al lijken reclameteksten in Nederland op het Nederlands dat je elke dag hoort. Reclamemakers willen je aandacht, en gebruiken daarvoor graag taal die iedereen kent. Kijk maar naar…

    Lees meer
    Roel Wijnants

    Woordspelingen maken

    Mensen aan het lachen maken, of ze aan het denken zetten. Dat hoop je te bereiken met een woordspeling. De ene keer lukt dat beter dan de andere. Sommige woordspelingen zijn vergezocht, andere te flauw of te grof. De slogan “Mijn ballen wegen 130 gram” van een Nijmeegse vleeshandelaar was bijvoorbeeld niet erg subtiel te…

    Lees meer

    Spelenderwijs nieuwe woorden maken

    Nieuwe woorden maken is gratis, en leuk om te doen. Als je woord aanslaat, kan het zelfs uitverkozen worden tot ‘woord van het jaar’. Heel Nederland gebruikt dan jouw woord, misschien wel voor eeuwenlang. Woorden als Ontvrienden, Bitcoinmiljonair, Treitervlogger en Boomer waren in vorige jaren woord van het jaar. Met nieuwe woorden kun je de…

    Lees meer

    Woordenschat uitbreiden

    Omdat we allemaal verschillend in elkaar zitten, kiezen we ook andere woorden om onszelf uit te drukken. De een zegt ‘vlug’ waar de ander ‘snel’ zegt, of zegt ‘tof’ als de ander ‘vet’ zegt. Als vier mensen elkaar ontmoeten, kunnen vier mensen vier verschillende woorden zeggen: ‘hoi’ ‘yo’ ‘hey’, ‘faka’ en zo verder. Toch kunnen…

    Lees meer
    Judy van der Velden

    Jouw woordenschat ondertitelen

    Iedereen heeft een eigen woordenschat: dat zijn alle woorden die jij gebruikt. Je kunt je woordenschat groter maken door een woordenboek te gebruiken. Zo kun je woorden uit een andere taal met een woordenboek leren, zie bijvoorbeeld dit Nederlands-Marokkaans-Arabisch woordenboek. Of leren wat je kunt zeggen in bijzondere situaties – zie bijvoorbeeld dit scheldwoordenboek. Woordenboeken…

    Lees meer

    Taalhandeling

    Met taal kun je een anderen een handeling laten uitvoeren: ‘doe dat raam open’, ‘denk even na zeg!’. In deze oefening leer je zo te schrijven dat je lezer precies doet wat jij als handeling voor ogen hebt. Je schrijft dus een handleiding voor een handeling. We maken het niet moeilijk: de handeling is ‘teken…

    Lees meer

    Nieuwe werkelijkheden maken met nieuwe woorden

    Woorden beschrijven de werkelijkheid: we gebruiken woorden om bepaalde dingen in die werkelijkheid aan te duiden, en zodoende niet langs elkaar heen te praten. Bijvoorbeeld: we praten over ‘haat’ om een gevoel te beschrijven dat in de werkelijkheid bestaat. We weten zo ongeveer wat dat betekent, en herkennen daarom ook haat als we het in…

    Lees meer